Wiemy, co zdrowe logo

Błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny - zastosowania oraz różnice

shadow illustration

Czym właściwie jest błonnik?


Błonnik (włókno pokarmowe) to składnik pokarmowy, który wielokrotnie wymieniany obok tłuszczy, białek cukrów czy witamin. Chociaż słyszymy o nim bardzo często ciężko wyobrazić sobie jego postać. To dlatego, że w istocie jest to grupa substancji, które bardzo różnią się od siebie pod względem budowy i właściwości chemicznych.

Wspólną cechą tych wszystkich związków jest fakt, że niemal w ogóle nie podlegają trawieniu w przewodzie pokarmowym człowieka. Nie wchłaniają się z jelita do krwi, a ich działanie na nasze organizmy wynika z tego, w jaki sposób wpływają na objętość stolca i trawienie innych składników diety. W przeszłości włókno pokarmowe utożsamiano przede wszystkim z celulozą. Dziś wiadomo, że w owocach, warzywach i produktach zbożowych znajdziemy więcej działających w ten sposób substancji.

Oprócz celulozy należą do nich:
⦁ Petyny,
⦁ Hemicelulozy,
⦁ Gumy pochodzenia roślinnego,
⦁ Lignina,
⦁ Skrobia oporna na trawienie.


Błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny?

Zanim zdecydujemy się na zaopatrzenie w produkty bogate w ten składnik, należy wiedzieć, że błonnik błonnikowi nierówny. Rozpuszczalna forma wywiera przede wszystkim wpływ na procesy metaboliczne, a konsekwencji na poziom cukru we krwi, poziom lipidów czy masę ciała. Rozpuszczony i poddany fermentacji przez florę jelitową błonnik tworzy ochronną barierę na powierzchni wewnątrz jelit. Podobny sposób działania wykazuje np. koloidalny kwas krzemowy, zawarty w Silicolgel. Błonnik nierozpuszczalny natomiast, jak sama nazwa wskazuje, nie rozpuszcza się i sprawia, że stolec pęcznieje. Staje się miększy i łatwiej przedostaje się przez jelita, co pozwala uniknąć zaparć. W słabszy sposób zmniejsza także uczucie łaknienia i wchłanianie prostych związków do krwi niż typ rozpuszczalny.


Błonnik i leczenie zespołu jelita drażliwego


Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, IBS) to choroba, której objawami są ból brzucha, wzdęcia i problemy z oddawaniem kału. Stosowanie błonnika we wspieraniu leczenia IBS jest praktyką znaną i zalecaną na całym świecie. Skuteczność takiego postępowania jest udowodniona, jednak dotyczy to przede wszystkim błonnika rozpuszczalnego, który łagodzi objawy choroby. Przyjmowanie tego składnika z jedzeniem jest stosunkowo tanie i bezpieczne. Należy pamiętać, że błonnik nierozpuszczalny może nasilać objawy choroby, zwłaszcza dolegliwości bólowe i wzdęcia.


Inne pozytywne efekty działania błonnika

Oprócz wykorzystania błonnika w leczeniu objawów IBS, błonnik wykorzystywany jest jako wsparcie w terapii chorób zapalnych jelit, takich jak zespół Crohna-Leśniewskiego czy wrzodziejące zapalenie okrężnicy. Dzięki wspomnianym wyżej właściwościom (zmniejszenie wchłaniania cukrów i lipidów) większe spożycie błonnika może zmniejszać ryzyko zespołu metabolicznego, a tym samym cukrzycy, hiperlipidemię czy nadciśnienia tętniczego. Warto również wspomnieć o ochronnym działaniu tego składnika przeciwko rakowi jelita grubego i odbytnicy.

Zalecane spożycie i źródła błonnika pokarmowego

Według norm żywienia dla polskiej populacji opracowanych przez Instytut Żywienia i Żywności, powinno przyjmować się od 25 gram do 38 gram błonnika pokarmowego dziennie. Większość produktów zawierających włókno pokarmowe zawiera zwykle oba typy błonnika. Duże ilości błonnika rozpuszczalnego znajdują się między innymi w owocach, owsie, jęczmieniu, orzechach, migdałach i roślinach strączkowych. Błonnik rozpuszczalny znajdziemy w pszenicy i życie, kukurydzy oraz skórkach pomidorów i ziemniaków.

 

Literatura:

  • Jovanovski E, Mazhar N, Komishon A et al. Can dietary viscous fiber affect body weight independently of an energy-restrictive diet? A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials, The American Journal of Clinical Nutrition, Volume 111, Issue 2, February 2020, Pages 471–485
  • Ojo O, Feng QQ, Ojo OO, Wang XH. The Role of Dietary Fibre in Modulating Gut Microbiota Dysbiosis in Patients with Type 2 Diabetes: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Nutrients. 2020;12(11):3239. Published 2020 Oct 23.
  • Salleh SN, Fairus AAH, Zahary MN et al. Unravelling the Effects of Soluble Dietary Fibre Supplementation on Energy Intake and Perceived Satiety in Healthy Adults: Evidence from Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised-Controlled Trials. Foods. 2019;8(1):15. Published 2019 Jan 6.
  • Quigley E. Fried M, Gwee K et al.: World Gastroenterology Organisation Global Guidelines Irritable Bowel Syndrome. Journal of Clinical Gastroenterology (2016), 50(9), 704–713.
  • Fukudo S, Okumura T, Inamori M, et al. Evidence-based clinical practice guidelines for irritable bowel syndrome 2020. J Gastroenterol. 2021;56(3):193-217.
  • Yan R, Andrew L, Marlow E, et al. Dietary Fibre Intervention for Gut Microbiota, Sleep, and Mental Health in Adults with Irritable Bowel Syndrome: A Scoping Review. Nutrients. 2021;13(7):2159. Published 2021 Jun 23.
  • McRae MP. Effectiveness of Fiber Supplementation for Constipation, Weight Loss, and Supporting Gastrointestinal Function: A Narrative Review of Meta-Analyses. J Chiropr Med. 2020;19(1):58-64.
  • Gajewski P. (red.) et al.: Interna Szczeklika 2021. Medycyna Praktyczna; Kraków 2021
  • Milajerdi A, Ebrahimi-Daryani N, Dieleman LA et al. Association of Dietary Fiber, Fruit, and Vegetable Consumption with Risk of Inflammatory Bowel Disease: A Systematic Review and Meta-Analysis. Adv Nutr. 2021;12(3):735-743.
  • Chen JP, Chen GC, Wang XP et al. Dietary Fiber and Metabolic Syndrome: A Meta-Analysis and Review of Related Mechanisms. Nutrients. 2017;10(1):24. Published 2017 Dec 26.
  • Khan K, Jovanovski E, Ho HVT, et al. The effect of viscous soluble fiber on blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2018;28(1):3-13.
    Gianfredi V, Nucci D, Salvatori T, et al. Rectal Cancer: 20% Risk Reduction
  • Thanks to Dietary Fibre Intake. Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2019;11(7):1579. Published 2019 Jul 12.
  • Gianfredi V, Salvatori T, Villarini M et al. Is dietary fibre truly protective against colon cancer? A systematic review and meta-analysis. Int J Food Sci Nutr. 2018;69(8):904-915.
  • Jarosz M, Rychlik E, Stoś K et al. Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, 2020, 161-162.
  • Arnold Wald: Patient education: High-fiber diet (Beyond the Basics). UpToDate. 2021.

Drogi Użytkowniku,

Prosimy o kliknięcie przycisku „zgadzam się” poniżej tego komunikatu, jeżeli zgadzasz się na przetwarzanie Twoich danych osobowych (po 25 maja 2018 r.), zbieranych w ramach korzystania przez Ciebie z usług i funkcjonalności na stronie internetowej salveopharma oraz jej podstronach, a także zbieranych w tzw. plikach cookies przez nas i naszych Partnerów, w celu zapewnienia Tobie możliwości korzystania ze wszystkich funkcjonalności, a także w celach marketingowych.

Jeżeli nie ukończyłeś 18 roku życia, o wyrażenie zgody poproś rodzica lub opiekuna prawnego.
Wyrażenie zgody jest dobrowolne i możesz ją w dowolnym momencie wycofać, a informację jak to zrobić znajdziesz klikając na ten link.

Twoje dane będziemy przetwarzać na podstawie udzielonej przez Ciebie zgody w celu prawidłowej realizacji umowy, tj. udostępnienia Tobie treści i funkcjonalności na naszej stronie.

Wyrażenie zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych jest warunkiem korzystania przez Ciebie z usług i funkcjonalności na stronie na naszej stronie. Jeżeli nie wyrażasz zgody, prosimy o kliknięcie przycisku „nie zgadzam się” poniżej i opuszczenie strony.

Jakie dane osobowe zbieramy?

W takcie korzystania przez Ciebie z naszej strony zbieramy dane zapisywane w plikach cookies (w tym Twoja lokalizacja, nr IP, czy rodzaj urządzenia, z którego korzystasz), pozwalające na analizę Twojej aktywności na stronie. Ponadto, skorzystanie z niektórych funkcjonalności może wymagać podanie przez Ciebie adresu e-mail lub imienia i nazwiska.

Kto będzie administratorem Twoich danych?

Administratorem Twoich danych osobowych będzie Salveo Poland sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie (02-761) przy ul. Cypryjskiej 2A, dla której akta rejestrowe pod nr KRS 0000417432 prowadzi Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie.

W jakich celach przetwarzamy Twoje dane?

Twoje dane osobowe będziemy przetwarzać w celach określonych w Polityce Prywatności, m.in. w celu:

  • dokonywania analiz i pomiarów, które pozwalają nam udoskonalać nasze usługi i sprawić, że będą maksymalnie odpowiadać Twoim potrzebom, w tym poprzez narzędzia dostarczane przez Google,
  • dopasowania treści stron i ich tematyki, w tym tematyki ukazujących się materiałów do Twoich zainteresowań,
  • pokazywać Ci reklamy dopasowane do Twoich potrzeb i zainteresowań,
  • przekazywania na Twoje życzenie informacji i podręczników, które nie są dostępne na stronie, bezpośrednio na Twój adres e-mail treści.

Komu możemy przekazać Twoje dane?

Twoje dane możemy przekazywać podmiotom przetwarzającym je na nasze zlecenie, w tym na terenie Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, np. świadczącym usługi przechowywania danych na serwerach, agencjom marketingowym, podwykonawcom naszych usług, Partnerom oraz podmiotom uprawnionym do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa. Dane o Twojej aktywności na stronie mogą być również zbierane przez naszych Partnerów.

Jakie są Twoje uprawnienia?

Informujemy, że przysługują Tobie w szczególności następujące prawa:

  • prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania,
  • prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych,
  • prawo do wycofania zgody na przetwarzanie Twoich danych osobowych – co będzie skutkowało brakiem możliwości dalszego korzystania przez Ciebie z naszej strony i jej funkcjonalności,
  • prawo do przenoszenia danych,
  • prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Szczegółową informację na temat przysługujących Tobie praw znajdziesz klikając w ten link.

Jak długo będziemy przechowywać Twoje dane?

Twoje dane będziemy przechowywać przez okres niezbędny do zapewnienia prawidłowego korzystania przez Ciebie z treści i funkcjonalności na naszej stronie, a także pozwalający nam na pomiary i analizę ruchu na stronie. Szczegółowe informacje znajdziesz klikając w ten link.

 

Drogi Użytkowniku,

Korzystanie ze strony internetowej salveopharma wymaga wyrażenia przez Ciebie zgody